اعداد باینری چیست؟ / مشخص کردن SUBNET های مختلف (جلسه 6)

اعداد باینری و چگونگی مشخص کردن SUBNET های مختلف

در درس های قبلی دوره جامع شبکه های کامپیوتری pbxshop اشاره کردیم که شبکه های کامپیوتری یکی از مهم ترین بخش های هر مجموعه متصل به اینترنت تعریف می شوند. با هم خواندیم که این شبکه ها از اجزای مختلفی تشکیل شده اند که به هر عضو کلاینت گفته می شود و هر کلاینت، وظیفه خاص و منحصر به فرد خود را در شبکه ایفا می کند.

هر کدام از این کلاینت ها باید به دو صورت فیزیکی و نرم افزاری به یکدیگر متصل باشند تا شبکه بتواند به درستی کار کند.

اتصال فیزیکی کلاینت ها که صرفاً با کابل های شبکه برقرار می شود اما داستان اصلی، اتصال نرم افزاری بود که بحث گسترده ای از مباحث شبکه را به خود اختصاص می داد. درباره اتصال نرم افزاری کلاینت ها به شما آموزش دادیم که این اتصال از طریق ip ها امکان پذیر است و خود ip ها نیز به دو بخش net ip و host ip تقسیم بندی می شوند.

دریافتیم که مهم ترین اصل در تعیین این دو ای پی، subnet ها هستند. سابنت ها بر اساس تعداد کلاینت موجود در یک شبکه تعیین می شوند و سپس بر اساس آن ها، نت آی پی و هاست آی پی شبکه تعیین خواهد شد. این مقدمه ی کوتاه، شرح مختصری از آنچه بود که در درس های قبلی دوره جامع آموزشی شبکه های کامپیوتری pbxshop به شما عزیزان ارائه شد.

اما اگر خاطرتان باشد، در بحث ip با اعداد باینری آشنا شدیم و آن ها را زبان رسمی و اصلی کامپیوترها معرفی نمودیم. قرار شد که در سرفصل های آتی، مفصلاً به این اعداد و مشخصات و چیستی آن ها پرداخته شود که بخش اول درس ششم دوره پی بی ایکس شاپ؛ یعنی همین درس، به این موضوع اختصاص خواهد یافت :

آنچه که در درس ششم دوره آموزشی جامع شبکه های کامپیوتری pbxshop  خواهید خواند :

• باینری چیست؟

• مشخص کردن subnet های مختلف

Binary چیست؟

همه ی ما می دانیم که تنها اعداد قابل درک برای کامپیوتر و سیستم ها، اعداد صفر و یک می باشند. یعنی برای تشریح هر عددی به زبان کامپیوتری، آن عدد ابتدا باید به عدد باینری تبدیل شود. در قسمت قبلی گفتیم که اعداد باینری، اعدادی در مبنای دو هستند. از این رو، مهم ترین فرمول برای شناخت و درک بهتر عملکرد اعداد باینری به شرح زیر است.

2⁰ 2¹ 2² 2³ 2⁴ 2⁵ 2⁶ 2⁷

^{1  2  4  8 16  32 64  128}

^{▄  ▄  ▄  ▄  ▄  ▄  ▄  ▄}

شما باید این اعداد و توان های مختلف عدد دو را کاملاً به خاطر داشتن باشید. چرا که برای تبدیل یک عدد دسیمال به یک عدد باینری حتماً به این اعداد نیاز پیدا خواهید کرد. یادتان باشد که برای تبدیل دسیمال به باینری حتماً از سمت چپ این دسته اعداد آغاز نمایید.

مربع های مشکی نوشته شده زیر این اعداد نشان دهنده این است که هر عدد، یک بیت است. با شمردن این مربع ها متوجه خواهید شد که کلاً شما 8 بیت، یعنی 1 بایت خواهید داشت. به عبارتی این اعداد و این فرمول، همان هشت بیت و یا یک بایتی هستند که IP ها مشاهده می نمایید.

اما ربط این فرمول به IP چیست؟ این موضوع را برای تان کاملاً توضیح خواهیم داد. اما قبل از آن می خواهیم با چند مثال ساده، روش تبدیل اعداد باینری به دسیمال و تبدیل اعداد دسیمال به باینری را برای تان شرح دهیم.

تبدیل عدد باینری به دسیمال

برای درک بهتر این پروسه، به مثال زیر دقت کنید :

  = ₂  (1010)

عدد بالا یک عدد باینری است که ما می خواهیم آن را به یک عدد دسیمال تبدیل نماییم. برای این کار کافیست که به روش زیر عمل کنیم :

10=2³*2²+1*2¹+0*2⁰+1*0

حاصل این عبارت عدد 10 خواهد شد. پس این عدد، عدد باینری 10 می باشد. شرح این فرمول به این روال است که عدد اول داخل پرانتز از سمت راست را ضرب مبنا یا همان عدد 2 به توان صفر به اضافه عدد دوم ضرب در مبنا به توان 1 به اضافه عدد سوم ضرب مبنا به توان 2 و به اضافه عدد چهارم ضرب مبنا به توان 3 می کنیم. نتیجه این جمع، عدد دسیمال ما خواهد بود.

تبدیل عدد دسیمال به باینری

این بخش مهم تر از بخش قبلی است. اصلاً ما برای اینکه بتوانیم معنا و مفهوم و پایه و اساس SUBNET ها را درک کنیم، به این پروسه و درک آن نیاز داریم. اینکه اعداد پرفیکس SUBNET ها از کجا می آیند؛ موضوعی است که تمام کمال به این بخش از آموزش، مربوط خواهند شد. برای درک بهتر با یک مثال شروع می کنیم. عدد دسیمال زیر را در نظر بگیرید :

192

باید ببینیم که حالت باینری عدد 192 چگونه به دست می آید. خوب؛ حالا به فرمول و رشته اعدادی که در بخش باینری ها ذکر کردیم، مراجعه نمایید. همان طور که گفتیم، از چپ شروع کنید. اولین عدد ما از چپ، 128 است. در ذهن خود بررسی کنید که آیا 128 می تواند با عدد دیگری جمع شود و حاصل 192 به دست آید؟ پاسخ مثبت است. پس به جای 128، عدد 1 را می گذاریم.

بعد از 128، عدد 64 است. دوباره جمع کنید. 128+64، حاصل جمع، همان عدد ماست؛ یعنی 192. پس به جای 64 هم عدد 1 را می گذاریم. عدد مورد نظر را به دست آمد. پس برای باقی قسمت ها عدد صفر را قرار می دهیم. پس شکل باینری عدد 192 به شرح زیر خواهد شد :

1100=192

بنابراین اگر قرار باشد که عدد 192 در یک IP قرار بگیرد، باید به صورت 1 1 0 0  خوانده شود. خوب؛ حالا با تسلط بر این داستان به سراغ SUBNET ها برویم.

شرح اعداد پرفیکس درSUBNET  ها

در درس شماره 5، مطرح کردیم که مهم ترین پرفیکس ها و پرکاربردترین آن ها برای هر SUBNET، اعداد 8 و 16 و 24 است. که به صورت زیر نوشته می شوند.

8 = 255.0.0.0 (11111111.00000000.00000000.00000000)

16 = 255.255.0.0 (11111111.11111111.00000000.000000000)

24 = 255.255.255.0 (11111111.11111111.11111111.00000000)

اما مفهوم عدد 255 در هر کدام از این پرفیکس ها چیست؟ برای پاسخ به این سوال، کافیست که دوباره به رشته اعداد ذکر شده در بخش باینری ها رجوع کنیم. از سمت چپ، تمامی اعداد را جمع بزنید؛ مجموعه 128+64+32+16+8+4+2+1  عدد 255 خواهد بود. بنابراین زمانی که عدد 255 آورده می شود، یعنی به جای تمامی رشته اعداد در فرمول باینری که برای تان ذکر کردیم، عدد 1 قرار گرفته است. پس هر پرفیکس بدین صورت نوشته خواهد شد.

نکته مهم : هر جایی که شما عدد 255 را مشاهده کردید، به جای آن عدد یک را قرار دهید.

تعیین NETWORK ID با استفاده از SUBNET

خوب؛ رسیدیم به مهم ترین قسمت درس ششم از دوره آموزشی PBXSHOP. تمامی این توضیحات و آشنایی با اعداد باینری و چگونگی تبدیل عدد دسیمال به عدد باینری و برعکس، برای درک بهتر این قسمت بود. خوب؛ حالا این تیتر را با ذکر یک مثال توضیح خواهیم داد.

تصور کنید که یک IP به شما داده شده و از شما NETWORK ID و HOST آن را می خواهند. حالا شما باید یاد بگیرید که چگونه می توانید از روی یک ID ساده، نت آی دی آن را خارج کنید. به آی پی زیر نگاه کنید :

192.168.1.200/24

با دیدن پرفیکس 24، متوجه می شویم که این پرفیکس باید در اصل به صورت زیر نوشته شود :

255.255.255.0

به شما گفته بودیم که عدد 255 به معنای یک است. با استناد به پاراگراف قبلی و توضیحات ارائه شده، صورت عبارت بالا باید به حالت زیر نوشته شود :

0000 0000 . 1111 1111 . 1111 1111 . 1111 1111

خوب حالا تکلیف سابنت 24 مشخص شد. حالا باید خود IP داده شده را به عدد باینری تبدیل کنید و بنویسید. که با توجه به توضیحات ارائه شده در بخش تبدیل اعداد دسیمال به عدد باینری، شکل باینری شده IP ارائه شده به صورت زیر خواهد بود :

1000 1100 . 0001 0000 . 0000 1010 . 0000 1100

حالا برای به دست آوردن نتورک آی دی، کافیست که شکل باینری سابنت و آی پی را در هم ضرب کنید و نتیجه همان NET ID خواهد بود. بدین صورت :

0000 0000 . 1111 1111 . 1111 1111 . 1111 1111

1100 0000 . 1010 0000 . 0000 0001 . 0000 0000

0000 0000 . 0001 0000 . 0000 1010 . 0000 1100

نتیجه ی ضرب مورد نظر به شرح بالا می شود. حالا برای به دست آوردن NET ID باید اعداد باینری به دست آمده را به اعداد دسیمال تبدیل نماییم. حاصل تبدیل اعداد باینری این عبارت به اعداد دسیمال، عبارت زیر است :

NET ID : 192.168.1.0/24

این عبارت در واقع همان NET ID  ما تعریف می شود. پس نتیجه این شد که حاصل ضرب، باینری سابنت در باینری خود آی پی ارائه شده، نت آی دی ما خواهد شد. اما خوب این روش، سختی ها و پیچیدگی های خاص خودش را دارد. کما اینکه برای به دست آوردن یک سابنت ساده، شما نباید این همه وقت را تلف کنید. از این رو یک روش راحت تر برای به دست آوردن این متغیر وجود دارد که به شرح زیر است.

روش ساده تر برای به دست آوردن NET ID : ببینید؛ ما بارها گفتیم که عدد 255 به معنای یک است. این یعنی دیگر نیازی نیست که شما آی پی و سابنت خودتان را به حالت باینری بنویسید. البته پروسه ضرب همچنان بر سر جای خودش باقیست. ولی بدین صورت :

192.168.1.200/24

255.255.255.0

برای حاصل این عبارت، گفتیم که هر جایی 255 بود، عدد یک را در نظر بگیریم. حاصل عدد صفر هم در هر عددی صفر خواهد شد. پس NET ID ما بدین صورت به دست می آید که سه عدد اول آی پی تکرار شده و عدد آخر صفر خواهد شد. پس نت آی دی ما می شود :

192.168.1.0

حالا با یک مثال ساده دیگر، بحث نتورک آی دی را در این بخش می بندیم. به آی دی زیر نگاه کنید و NET ID آن را استخراج نمایید.

192.168.1.200/16

خوب؛ میبینیم که آی دی همان عدد قبلی اما با پرفیکس 16 می باشد. همه ما می دانیم که پرفیکس 16 یعنی 255.255.0.0 . خوب حالا به ازای هر 255، عدد یک را بگذارید که می شود » 1.1.0.0. حالا ضرب این عبارت در IP اصلی نتورک آی دی ما خواهد شد. در واقع دو عدد اول تکرار و دو عدد آخر صفر. بدین صورت :

192.168.0.0

برای حالت پرفیکس 8 هم که همان طور خودتان حدس زدید، عدد اول تکرار و باقی اعداد صفر خواهند شد.

تعیین HOST ID با استفاده از SUBNET

خوب؛ متغیر بعدی را که باید با استفاده از سابنت ها مشخص کنیم، هاست می باشد. هاست ها نشان می دهند که چند تا کلاینت در یک شبکه کامپیوتری می تواند وجود داشته باشد. آگاهی بر این پارامتر بر کیفیت کاری شبکه های بزرگ، کمک بسیار زیادی می کند که در درسنامه های آینده، مفصلاً به ان ها می پردازیم. اما برای پیدا کردن هاست آی دی، دو راه حل وجود دارد که این راه حل ها بر روی مثال زیر شرح داده خواهند شد. ابتدا IP زیر را در نظر بگیرید :

172.16.10.100/24

خوب حالا برای اینکه مروری بر تعیین نتورک آی دی با کمک سابنت ها داشته باشیم، ابتدا NET ID آی پی زیر را مشخص می کنیم. بدین صورت :

NET ID : 172.16.10.0/24

همان طور که مشاهده می کنید، پرفیکس 24 برای این آی پی تعریف شده است. قبلاً خواندیم که پرفیکس 24 یعنی 255.255.255.0. با توجه به این موضوع، می دانیم که هر جا 255 دیده شد یعنی تمام بیت ها 1 هستند. پس ضرب عبارت 1.1.1.0 در IP بالا، همان نت آی دی می شود که مشاهده می فرمایید.

اما برای هاست آی دی دو فرمول ساده و کاربردی وجود دارد.

روش اول : ببینید؛ وقتی سابنت 24 به شما داده می شود، یعنی 24 تا بیت از 32 بیت داخل IP شما، برای نتورک آی دی، اشغال شده است. پس از این 32 بیت، 8 بیت باقی می ماند که این عدد هشت کمک کننده اصلی ما برای تعیین هاست و تعداد کلاینت های مجاز داخل هر شبکه خواهد بود. به شکل زیر نگاه کنید :

▄ ▄ ▄ ▄   ▄ ▄ ▄ ▄ _● ▄ ▄ ▄ ▄  ▄ ▄ ▄ ▄ _● ▄ ▄ ▄ ▄  ▄ ▄ ▄ ▄ _● ▄ ▄ ▄ ▄  ▄ ▄ ▄ ▄

مشاهده می کنید که در هر آی پی، 32 بیت و خانه وجود دارد. حالا برای آی پی و مثال بالا، 24 تا از این 32 تا اشغال شده است و تنها 8 خانه و بیت آزاد دیگر باقی مانده است. به صورت زیر :

▄ ▄ ▄ ▄   ▄ ▄ ▄ ▄ _● ▄ ▄ ▄ ▄  ▄ ▄ ▄ ▄ _● ▄ ▄ ▄ ▄  ▄ ▄ ▄ ▄ _● ▄ ▄ ▄ ▄  ▄ ▄ ▄ ▄

خانه های قرمز بیت هایی هستند که به نتورک آی دی اختصاص پیدا کرده اند. حالا از این هشت بیت باقی مانده استفاده می کنیم. اگر تمام این بیت ها یک باشند، ما نهایتاً عدد 255 را برای این اعداد باقی مانده خواهیم داشت. حالا با کم کردن یک از این عدد، تعداد هاست های مجاز ما به دست خواهند آمد. به صورت زیر :

8 . 1111 1111 . 255 . 255 – 1 = 254

یعنی ما می توانیم 254 کلاینت در این شبکه کامپیوتری اضافه کنیم.

روش دوم : اما روش دوم، همان روشی است که در کتاب ها نیز ارائه می شود. برای استفاده از این روش نیز ما همچنان به تعداد بیت های باقی مانده یعنی همان عدد 8 مذکور نیاز داریم. این روش بدین صورت است که بعد از به دست آمدن تعداد بیت های باقیمانده، عدد دو را در مبنای آن عدد حساب می کنیم. حالا عدد 2 را از عدد به دست آمده کم می کنیم. نتیجه تعداد کلاینت های مجاز یا همان هاست ما خواهد بود. بدین صورت :

254=256-2=2⁸

مشاهده می کنید که هر دو روش، یک پاسخ را برای هاست آی دی ارائه می دهند.

مثال ها

خوب؛ الان ما با توجه به اطلاعات به دست آمده، به راحتی می توانیم هاست آی دی و نتورک آی دی یک آی پی را تعیین کنیم. اما گاهی اوقات برای برخی از آی پی ها، داستان به همین راحتی ها پیش نمی رود. از این رو ما تصمیم گرفتیم که به عنوان بخش پایانی این درسنامه، به مثال های پیچیده تر و سخت تر برای تعیین NET ID و HOST ID آی پی های مختلف بپردازیم. مطالعه این قسمت نیز به اندازه بخش های دیگر درسنامه، از اوجب واجبات خواهد بود :

مثال اول

IP زیر را مشاهده کنید :

192.168.46.60/26

خوب همان طور که مشاهده می کنید، سابنت داده شده برای این آی پی، 26 است. 26 یعنی 24 به اضافه ی 2. که بدین صورت نوشته می شود :

0000 1100 . 1111 1111 . 1111 1111 . 1111 1111

حالا باینری آی پی را می نویسیم :

192.168.46.11000000

چون اعداد اول ضرب در یک می شوند، ما دیگر حالت باینری آن ها را ننوشتیم و فقط برای رقم آخر که ضرب اعداد متفاوت می شد، حالت باینری را نشان دادیم. حالا گفتیم که برای به دست آوردن نتورک آی پی، باید باینری آی پی در باینری سابنت ضرب شود. حاصل این ضرب به شرح زیر خواهد بود :

192.168.46.0   

این عدد همان عدد NET ID ما خواهد بود. که به این صورت نوشته خواهد شد :

255.255.255.192

اما برای به دست آوردن هاست آی دی، کافیست تعداد سابنت داده شده را از تعداد عدد 32 بیت کم کنیم. عدد به دست آمده 6 است. طبق فرمول و روش دوم :

2⁶ – 2 = 64 – 2 =62

یعنی ما می توانیم به 62 کلاینت در شبکه کامپیوتری IP بدهیم.

نکته مهم : اگر خاطرتان باشد ما در درسنامه های قبلی گفته بودیم که هر چقدر عدد سابنت بزرگتر باشد، تعداد کلاینت های مجاز کمتر خواهند بود. در این مثال و قیاس آن با مثال قبلی و سابنت 24، کاملاً می توانید این موضوع را از روی هاست آی دی درک کنید. دلیل این نکته نیز کاملاً واضح است. چون هر چقدر عدد سابنت بالاتر باشد، تعداد خانه های بیشتری برای نت آی دی اشغال خواهد شد. بنابراین خانه های خالی کمتری برای هاست و کلاینت ها باقی می ماند.

مثال دوم

آی پی زیر را در نظر داشته باشید :

10.196.60.98/30

خوب باز هم مشاهده می کنیم که سابنت داده شده، عدد 30 است. پس روال به دست آوردن NET ID و HOST ID کمی متفاوت خواهد بود. اول هاست را به دست آوریم. از عدد 32، 30 تا کم کنیم، دو تا برای مان باقی می ماند که طبق فرمول زیر، ما می توانیم تنها به دو کلاینت آی پی دهیم.

2² – 2 = 4 – 2 = 2

اما برای به دست آوردن نت آی دی، ابتدا سابنت را به صورت باینری می نویسیم که طبق اطلاعات قبلی بدین صورت خواهد شد.

255.255.255.252

که 252  را به صورت باینری این طور می نویسیم : 1100 1111

حالا باینری سابنت را در باینری آی پی ضرب می کنیم و حاصل ضرب این عدد خواهد بود : 10.196.60.96

و بسایت SUBNET-CALCULATOR.COM

ببینید؛ برای سابنت هایی مانند سابنت 24 و 16، تکلیف کاملاً مشخص است. اما برای سابنت هایی که آنقدرها رایج نیستند شما می توانید از وبسایت SUBNET-CALCULATOR.COM کمک بگیرید. کافیست اینجا کلیک کنید و با وارد نمودن آی پی و سابنت داده شده در بخش های مشخص شده، نتوورک آی دی و هاست آی دی خودتان را به دست آورید.

در نهایت تمامی این توضیحات برای آشنایی بیشتر و بهتر شما با روال تعیین آی پی های شبکه و هاست بود. یکی از مهم ترین مزیت های این وبسایت این است که حتی مشخص می کند شما مجازید که از چه عددی تا چه عددی را برای دادن هاست آی دی انتخاب کنید.

آموزش Subnetting و تقسیم‌بندی شبکه در شبکه‌های کامپیوتری

یکی از مهم‌ترین کاربردهای اعداد باینری در شبکه، استفاده از آن‌ها در فرآیند Subnetting یا تقسیم‌بندی شبکه است. Subnetting به مدیر شبکه کمک می‌کند یک شبکه بزرگ را به چند زیرشبکه کوچک‌تر تقسیم کند تا مدیریت آدرس‌های IP ساده‌تر شود. در سازمان‌های بزرگ، تقسیم‌بندی صحیح شبکه باعث افزایش امنیت، کاهش Broadcast و بهبود عملکرد تجهیزات شبکه می‌شود. به همین دلیل آموزش Subnetting یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که هر کارشناس شبکه باید بر آن مسلط باشد.

در فرآیند Subnetting معمولاً از Subnet Mask یا Prefix استفاده می‌شود تا مشخص شود چه بخشی از IP مربوط به Network ID و چه بخشی مربوط به Host ID است. هرچه Prefix بزرگ‌تر باشد، تعداد Hostهای قابل استفاده در شبکه کمتر خواهد شد. به عنوان مثال در Subnet /24 تعداد 254 آدرس قابل استفاده وجود دارد اما در Subnet /26 این تعداد به 62 Host کاهش پیدا می‌کند.

در پروژه‌های واقعی، محاسبه Subnet اهمیت بسیار زیادی دارد. هنگام طراحی شبکه برای شرکت‌ها، سازمان‌ها، مراکز تماس و دیتاسنترها باید تعداد کاربران، تجهیزات و توسعه آینده شبکه در نظر گرفته شود تا Subnet مناسبی انتخاب گردد. انتخاب اشتباه Subnet می‌تواند باعث هدر رفتن IPها یا محدود شدن ظرفیت توسعه شبکه در آینده شود.

تعداد Host در Subnet چگونه محاسبه می‌شود؟

یکی از سوالات رایج در آزمون‌های شبکه و پروژه‌های عملی این است که تعداد Host در Subnet چگونه محاسبه می‌شود. برای این کار کافی است تعداد بیت‌های Host را محاسبه کنیم. فرمول استاندارد به صورت 2 به توان تعداد بیت‌های Host منهای 2 است. عدد 2 به دلیل رزرو شدن آدرس Network ID و Broadcast Address از نتیجه نهایی کسر می‌شود.

برای مثال در Subnet /24 تعداد بیت‌های Host برابر 8 خواهد بود. بنابراین تعداد Hostهای قابل استفاده برابر با 254 دستگاه است. در Subnet /30 تنها 2 Host قابل استفاده وجود دارد و به همین دلیل معمولاً برای ارتباط نقطه به نقطه بین روترها از این نوع Subnet استفاده می‌شود.

درک صحیح تعداد Host در Subnet به مدیران شبکه کمک می‌کند تا از هدر رفتن آدرس‌های IP جلوگیری کرده و ساختار بهینه‌ای برای شبکه طراحی کنند. این موضوع در شبکه‌های سازمانی بزرگ و زیرساخت‌های VoIP اهمیت ویژه‌ای دارد.

کاربرد Subnet Calculator در محاسبه Network ID و Host ID

اگرچه یادگیری محاسبه دستی Network ID و Host ID برای درک مفاهیم شبکه ضروری است، اما در پروژه‌های واقعی معمولاً از ابزارهای Subnet Calculator استفاده می‌شود. این ابزارها می‌توانند تنها با دریافت IP Address و Prefix، اطلاعات کاملی درباره Network ID، Broadcast Address، تعداد Hostهای قابل استفاده و محدوده IPهای مجاز ارائه دهند.

استفاده از Subnet Calculator باعث کاهش خطاهای انسانی و افزایش سرعت طراحی شبکه می‌شود. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان شبکه هنگام طراحی VLANها، شبکه‌های شعب و زیرساخت‌های سازمانی از این ابزارها استفاده می‌کنند.

با این حال توصیه می‌شود قبل از استفاده از ابزارهای محاسبه Subnet، مفاهیم باینری، Network ID و Host ID را به صورت کامل یاد بگیرید؛ زیرا در آزمون‌های بین‌المللی شبکه و همچنین عیب‌یابی شبکه‌های واقعی، تسلط بر محاسبات Subnetting یک مهارت ضروری محسوب می‌شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه سانترال ، ویپ و شبکه با ما همراه باشید...

مقالات آموزشی سانترال پاناسونیک

ویدیوهای آموزشی رایگان

ما را در اینستاگرام دنبال کنید…

---